Ontmoet jezelf
Wanneer werd jouw hart voor het eerst geraakt door klank, muziek en tekst? Waar ontstond het verlangen om die innerlijke klankwereld te betreden en naar buiten te brengen? Voel de vonk en het verlangen dat in je leeft. Wat wil zich in klank/muziek/tekst uitdrukken?
Ongeacht hoeveel zelfvertrouwen je hebt, blijft dit kwetsbaar. Maar dat is gezond. Het betekent dat je geraakt kunt worden, en dus ook dat je toegang hebt tot een gevoelswereld die kan communiceren met andere gevoelswerelden. Door je kwetsbaarheid te erkennen, kun je mensen die destructief met je gevoel omgaan vermijden en/of aangeven waar je grenzen liggen. Dat maakt je sterker.
Passie, vertrouwen en kwetsbaarheid zijn kwaliteiten van mensen die zich met stem en muziek verbinden. Er klinkt innerlijk iets dat naar de oppervlakte wil om hoorbaar te worden. Weet dit en neem dit ter harte wanneer je de reis met stem en muziek start. Iets in jou wil tot expressie komen.
Van strijd naar vrijheid
Ook al begin je geïnspireerd te oefenen, op een dag ontmoet je weerstand en frustratie. Je doet zo hard je best en het blijkt niet genoeg. Je begint te twijfelen aan je mogelijkheden. Veel frustratie hangt samen met een inefficiënt gebruik van het lichaam. Instrumentale of vocale techniek die ingaat tegen de principes van een natuurlijke houding en bewegingspatronen, creëert onnodige spanning die de expressie in de weg staat. Heel vaak stammen deze inefficiënte gewoonten af van de mentale en/of emotionele houding ten opzichte van onszelf en van onze oefenpraktijk.
Een vaak voorkomende houding is dat oefenen bestaat uit veel herhalen en strakke regels. Oefenen staat hiermee ver af van de uiteindelijke uitvoering. Tijdens een uitvoering ben je volledig aanwezig in het moment en ben je je bewust van de mogelijkheden die dat moment met zich meebrengt. Je bevindt je in een open ruimte van mogelijkheden. Tijdens het oefenen kapselen we onszelf vaak in. Hoe kan het dat je jezelf de vrijheid en ruimte niet gunt wanneer je alleen, in je veilige omgeving, aan het oefenen bent? Misschien kunnen we niet goed omgaan met deze vrijheid. Moeilijke passages worden steeds opnieuw herhaald, op zoek naar technische veiligheid. We zijn hard voor onszelf en ontnemen ons zo elke vorm van vreugde, creativiteit en inspiratie.
Hoe kunnen we van oefenen opnieuw een vreugdevolle en fijne beleving maken?
1. Sta op en begin
Na het idee, het maken van een plan of de intentie volgt de handeling: een stap in de richting van het bereiken van je doel. Gewoon beginnen. Ook al weet je nog niet helemaal hoe de reis zal verlopen. Zet alvast de eerste stap. Beslis dat je vandaag iets zal doen, al is het maar een klein stukje.
1.1. Bereid lichaam en geest voor
Begin met je fysiek en mentaal klaar te maken om in het proces te stappen. Dat kan kort en beknopt of uitgebreid. Het belangrijkste is dat je aankomt in het moment en bij jezelf.
1.2. Stretchen
Ben je fysiek klaar? Hoe voelt je lichaam? Zijn er spanningen of voel je je eerder passief? Welke lichaamsdelen zal je nodig hebben? Een paar fysieke oefeningen, zoals stretchen, kunnen helpen om de voorwaarden en efficiëntie van wat je gaat doen te vergroten.
1.3. Kom aan in het moment
Ademhalingsoefeningen kunnen ervoor zorgen dat je mentaal rustiger wordt, in het nu aankomt en je aandacht richt op wat nodig is. Neem tijd om jezelf te voelen en je mentaal in te stellen op wat je gaat doen. Even gewoon stilzitten, je lichaam voelen, je adem waarnemen en de stilte beluisteren. Van daaruit kan de verbinding met de klank ontstaan.
2. Kies datgene wat je nog niet kent
Sta open voor wat zich in dit moment aandient. Ga met een open geest van start. Zo zou je een stuk kunnen kiezen dat je nog niet kent: een stuk dat fris is en dat je met een open, nieuwsgierige geest kan benaderen. Je kan je afvragen hoe je lichaam vandaag aanvoelt bij het zingen of het bespelen van het instrument. Verwonder je over hoe de klank en klankkleur tot stand komen. Hoe vrij voelen je bewegingen? Hoe vrij is de klank? Wat heeft je klank nodig om vrij te kunnen klinken?
2.1. Basisbewegingen
Exploreer en tracht te begrijpen wat het effect is van je houding en flexibiliteit op je klank en muzikale expressie.
Maak je efficiënt gebruik van je lichaam en bewegingsapparaat? Waar kan het soepeler? Hoe kan het op een meer ergonomische manier? Wat is de invloed hiervan op je zang of spel?
2.2. Eenvoud
Zoek naar eenvoud. Kies een kort stuk dat je op verschillende manieren benadert. Hoe is de klank? Wat hoor ik? Hoe zijn mijn bewegingen? Voel ik de muziek in mijn lichaam? Ben ik gespannen? Waar? Hoe kan het anders, makkelijker?
Door vragen te stellen en te onderzoeken, vergroot je de variatie aan klank, kleur en dynamiek met minder moeite.
3. Ontdek de traagheid
3.1. Eenvoud
Opnieuw is vereenvoudigen een sleutelwoord. Hoe kan je wat je wilt onderzoeken herleiden tot de essentie? Kan je parameters loslaten om tot het stukje te komen dat je wil onderzoeken?
3.2. Pure waarneming – objectief
In de traagheid ontdek je de kwaliteit van de beweging, de klank en je relatie tot datgene wat je voortbrengt. Wanneer je traag durft te gaan, worden haperingen, spanningen en coördinatie uitvergroot. Dan ontstaat er ruimte om ze te onderzoeken en te voelen wat nodig is om ze soepel te laten worden, zodat ze niet langer remmend werken op je uitvoering.
3.3. Variatie voor de aandacht
Om de aandacht erbij te houden in de traagheid is het nodig om waar te nemen en variatie aan te brengen in hoe en waarop je je aandacht richt. Het helpt om verschillende zintuigen te bevragen. Zijn er verschillende manieren van luisteren? Waar luister je precies naar? De vragen hoe, waar en wat bieden houvast bij het vinden van de juiste focus. Hoe is de klank? Wat hoor ik? Waar ervaar ik de klank? Er zijn heel wat sensorische waarnemingen (temperatuur, textuur, gewaarwordingen, …) die je kan bevragen. Reflecteer over je waarneming en beleving.
4. Geniet van de ontdekkingen, wees speels
4.1. Spontaan inzicht
Wanneer je speels, onderzoekend en aandachtig bent, kom je vaak tot ontdekkingen die je intrigeren of een aha-moment opleveren. Geniet van de ontdekkingen, de ervaringen en de kleine veranderingen. Laat je leiden door de klank en door wat het moment je brengt. Geniet van het oefenen, spelen en ontdekken.
4.2. Cultiveer ritmische vitaliteit
Klank draagt de boodschap, maar ritme geeft er leven aan. Hoe ga je om met het ritmische aspect? Hoe komt het tot leven en wat betekent het voor de klank? Kan je op een sensorische manier omgaan met ritmische elementen? Hoe geven zij ruimte aan de klank? Door hiermee te werken geef je speelsheid en vitaliteit aan de klank en ontstaat er een verhaallijn.
5. Oefen alleen
Oefenen en ontdekken doe je in eerste instantie alleen. Het is belangrijk dat er ruimte voor je is om volledig aanwezig te zijn. Het is een proces dat je eerst met jezelf aangaat. Zorg dat je niet gestoord kan worden en helemaal in het moment kan zijn. Indien nodig kan je een wekker zetten, zodat je je geen zorgen hoeft te maken over de tijd.
6. Ga op in de klank
By heart – par cœur
In het Nederlands zeggen we “spelen uit het geheugen”. Dat kan, maar daar ligt niet onze muzikaliteit. De Engelse en Franse uitdrukkingen geven beter weer waar het om gaat wanneer we iets tot expressie willen brengen: wanneer er gevoel mee gepaard gaat. Velen vinden het beangstigend om de houvast van een visueel beeld los te laten. Toch voelen we allemaal dat dit onze intieme relatie met wat we brengen vermindert. Neem een klein stukje waar je al een tijdje mee bezig bent en verbind je met de klank, de inhoud en de muziek. Focus minder op jezelf, je twijfels en angsten, en verlies je daarentegen in de vreugde van het werken met klank, tekst en muziek. Bouw een intieme relatie op met wat je brengt. Zo ontstaat er een natuurlijk geheugen.
7. Reflecteer op je ervaring, handeling en beleving
In het oefenproces is het belangrijk om voortdurend aanwezig te zijn en te reflecteren op wat er ontstaat en wat de gevolgen zijn van je acties. Dit gebeurt tijdens het oefenen, maar het is ook goed om af en toe even los te laten en te voelen. Hoe voelt je lichaam? Hoe voel je je mentaal en emotioneel? Door een korte pauze in te lassen en naar jezelf terug te keren, ontdek je misschien dat je in je enthousiasme toch weer spanning aan het opbouwen was, of dat je lichaam toe is aan rust. Ook na je oefensessie is het waardevol om even terug te blikken. Wat heb je bereikt? Hoe voel je je? Wat was nodig om dit te bereiken? Wat kan de volgende keer anders?
8. Laat je gevoel toe en wees verwonderd
Geef jezelf tijdens het oefenen ruimte voor wat je voelt en laat je verwonderen over wat ontstaat, wat verandert en hoe het verandert. Verwondering leidt tot nieuwsgierigheid en vreugde. Het nodigt je uit om het proces op een vreugdevolle manier te beleven. Geniet van elke kleine stap, wees verwonderd en laat je door nieuwsgierigheid leiden naar het vervolg.
9. Blijf je bewust van je ervaring
Blijf je bewust van wat je ervaart tijdens het proces. Ervaren is leren. Wat wil je verder ontwikkelen? Wat voelt goed en brengt je dichter bij je doel? Door je bewust te zijn van wat je ervaart en van hoe je proces verloopt, ontwikkel je een duurzame manier van groeien. Je voelt wat werkt voor jou en wat niet, en je leert de juiste vragen stellen. Door dit bewustzijn kan je meer ruimte geven aan wat wil ontstaan, kan je meer loslaten zonder de weg te verliezen. Integendeel: het pad wordt duidelijker.
10. Presenteer met vertrouwen, warmte en vrijheid
Ga met vertrouwen je presentatie in, wetende dat het kwetsbaar is. Deel je passie en warmte. Schep een vrije ruimte zodat mensen naar je presentatie kunnen luisteren en erin kunnen opgaan. Neem hen mee in jouw klankruimte en in je relatie met de muziek. Speel vanuit je hart om harten te beroeren.